Giriş
Terapiye başlamak birçok kişi için umut verici olduğu kadar biraz endişe verici de olabilir. “Terapi süreci nasıl işler?” sorusu akılları meşgul eder. İlk seansta ne konuşulur, kaç seans gerekir, terapist sizden neler bekler? Bu yazıda psikoterapi sürecini adım adım anlatarak kafanızdaki belirsizlikleri gidermeye çalışacağım.
1) Terapiye Karar Verme: Neden ve Ne Zaman Başlanır?
Psikoterapiye başlama kararı genellikle yoğun kaygı, depresif duygular, ilişki sorunları, iş stresi ya da krizler sırasında alınır. Ancak terapi sadece zor dönemler için değildir; kişisel gelişim, kendini daha iyi tanıma ve yaşam kalitesini artırma amacıyla da tercih edilebilir.
Terapiye başlama nedenlerinden bazıları:
- Kaygı, panik atak veya sürekli endişe hali
- Depresif duygular, motivasyon kaybı
- İlişkilerde tekrar eden sorunlar
- Çocukluk deneyimlerinin bugünkü hayatı etkilemesi
- Kendini daha yakından tanıma isteği
Unutmayın: Terapiden faydalanmak için “dibe vurmuş” olmak gerekmez.
2) İlk İletişim ve Randevunun Ayarlanması
Terapi süreci genellikle kısa bir telefon görüşmesi veya e-posta ile başlar. Bu aşamada ücret, seans süresi (genellikle 45–50 dakika), gizlilik ilkeleri ve iptal koşulları hakkında bilgi verilir. İlk iletişim, güven ortamı oluşturmanın ve sorularınızı sormanın önemli bir adımıdır.
3) İlk Seans: Tanışma ve Değerlendirme
İlk seans, “tanışma seansı” olarak düşünülebilir. Burada amaç, sizin yaşam öykünüzü, mevcut şikâyetlerinizi ve beklentilerinizi anlamaktır.
Terapist genellikle şu konulara değinir:
- Güncel sorunlarınız ve başvuru nedeniniz
- Çocukluk, aile ve ilişki öykünüz
- İş/okul hayatınız
- Daha önce terapi veya ilaç kullanımı deneyimleriniz
- Kriz veya acil risk (örneğin intihar düşünceleri) değerlendirmesi
Ayrıca, gizlilik ve terapi çerçevesi açıkça konuşulur. Bu seans sonunda bir tedavi planı önerilir.
İlk seans ipucu: Kafanıza takılan soruları çekinmeden sorun. “Seanslarda nasıl ilerleyeceğiz?”, “Hangi yöntemleri kullanıyorsunuz?” gibi sorular sürece açıklık kazandırır.
4) Hedef Belirleme ve Tedavi Planı
Terapi, danışan ve terapistin birlikte belirlediği hedefler etrafında ilerler. Bu hedefler bazen kaygı semptomlarını azaltmak olabilir, bazen de ilişkilerde daha sağlıklı sınırlar kurmak.
Tedavi planı, kullanılan yöntemlere göre değişir:
- Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Düşünce-duygu-davranış döngüsü üzerinde çalışılır.
- Şema Terapi: Çocuklukta gelişen kalıpların bugünkü etkileri ele alınır.
- Psikodinamik Terapi: Bilinçdışı süreçler ve geçmiş yaşantılar üzerinde çalışılır.
Seans sıklığı genellikle haftada bir olur. Süre ise kısa dönem odaklı terapilerde 8–20 seans, daha derinlemesine çalışmalarda ise daha uzun sürebilir.
5) Düzenli Seanslar: Ne Beklenir?
Terapi sürecinin kalbi, düzenli seanslardır. Her seans, önce kısa bir kontrol ile başlar: “Geçen haftanız nasıl geçti?” Ardından ana gündeme geçilir.
Düzenli seanslarda:
- Zorlayıcı duygulara güvenli bir ortamda temas edilir.
- Davranış kalıpları ve ilişkileriniz incelenir.
- Gerekirse ev ödevleri, yazma çalışmaları, farkındalık egzersizleri verilir.
- İlerlemenin inişli çıkışlı olabileceği hatırlatılır.
Bazı seanslar rahatlatıcı, bazıları ise zorlayıcı olabilir. Bu, değişimin doğal bir parçasıdır. Sabır ve süreklilik, terapinin en önemli anahtarıdır.
6) Ara Değerlendirme ve İlerleme Takibi
Belirli aralıklarla terapi süreci gözden geçirilir. Hedeflere ne kadar yaklaşıldığı, hangi konularda ilerleme kaydedildiği ve hangi alanlarda daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu konuşulur.
Bazen kısa anketler ya da ölçekler kullanılarak gelişiminiz ölçülebilir. Bu değerlendirmeler, sürecin daha bilinçli ilerlemesine yardımcı olur.
7) Kriz Yönetimi ve Acil Durumlar
Terapi sürecinde kriz anları yaşanabilir. Yoğun kaygı, ani panik ya da depresif ataklarda terapistinizle bir kriz planı oluşturulur. Ancak terapi seansları acil yardım yerine geçmez. Ciddi bir acil durumda 112 gibi resmi kanallara başvurmak gerekir.
8) Terapiyi Sonlandırma ve Sürdürme Planı
Her terapi sürecinin bir sonu vardır. Sonlandırma, çoğunlukla terapi hedeflerine ulaşıldığında planlı şekilde yapılır.
Sonlandırma sürecinde:
- Terapide nelerin değiştiği özetlenir.
- Öğrenilen beceriler gözden geçirilir.
- Gelecekte zorlanma olursa hangi kaynaklara başvurabileceğiniz konuşulur.
Planlı bir sonlandırma, terapi sürecini kalıcı hale getirir ve tekrar ihtiyaç duyduğunuzda geri dönmeyi kolaylaştırır.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Terapi kaç seans sürer?
Her bireyin süreci farklıdır. Kimi hedef odaklı terapiler 8–20 seans sürebilir, kimi süreçler ise daha uzun sürebilir.
İlk seansta ne konuşulur?
Genellikle geçmişiniz, mevcut sorunlarınız ve beklentileriniz konuşulur. Terapi çerçevesi ve gizlilik ilkeleri açıklanır.
Terapi gizli midir?
Evet, terapi gizliliğe dayanır. Ancak kendinize ya da başkasına zarar verme riski olduğunda yasal istisnalar vardır.
Terapi işe yaramazsa ne olur?
Her terapi süreci farklıdır. Bazen farklı bir yaklaşım ya da başka bir terapistle çalışmak daha uygun olabilir.
Sonuç ve Çağrı
Terapi, güvenli bir ilişki içerisinde, adım adım ilerleyen bir yolculuktur. İlk adım biraz zorlayıcı olsa da süreç ilerledikçe kendinizi daha iyi tanıdığınızı, zorlayıcı duygularla başa çıkabildiğinizi ve hayatınıza daha sağlıklı bir bakış açısı kazandığınızı fark edersiniz.
Siz de terapi sürecine başlamak isterseniz İletişim sayfasından bana ulaşabilir veya ilk randevunuzu kolayca oluşturabilirsiniz.
